Seatỉmes – (ĐNA). Ngày 16/3/2026 tại Hà Nội, lần đầu tiên Đối thoại chiến lược 3+3 giữa Việt Nam và Trung Quốc được tổ chức với sự đồng chủ trì của lãnh đạo ba bộ Ngoại giao, Quốc phòng và Công an hai nước, nhằm tăng cường trao đổi chiến lược, góp phần định hình môi trường hòa bình, ổn định trong khu vực. Trong bối cảnh tình hình khu vực có nhiều biến động, cơ chế đối thoại này cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc mở rộng không gian hợp tác, củng cố lòng tin và duy trì cân bằng lợi ích trong quan hệ với các quốc gia láng giềng quan trọng.
Đối thoại chiến lược với nước láng giềng
Tại đối thoại, các bộ trưởng hai nước khẳng định tầm quan trọng của cơ chế Đối thoại chiến lược 3+3, đồng thời trao đổi về những diễn biến nhanh chóng, phức tạp của tình hình thế giới và khu vực thời gian qua. Hai bên nhất trí cho rằng trong bối cảnh hiện nay, việc tăng cường đoàn kết, hợp tác, củng cố tin cậy chính trị và điều phối hài hòa giữa phát triển và bảo đảm an ninh ngày càng trở nên cấp thiết. Hai nước cũng nhấn mạnh việc kiên trì con đường xã hội chủ nghĩa, đồng thời phối hợp cùng cộng đồng quốc tế ứng phó các thách thức chung về an ninh và phát triển trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc.
Phía Việt Nam đề nghị ngành Ngoại giao, Quốc phòng và Công an hai nước tiếp tục đóng vai trò nòng cốt trong việc tăng cường tin cậy chính trị, tiên phong quán triệt và triển khai hiệu quả các nhận thức chung cấp cao; đồng thời duy trì và thúc đẩy các hoạt động tiếp xúc, trao đổi cấp cao giữa hai Đảng, hai Nhà nước.
Về hợp tác đa phương, phía Việt Nam đề nghị Trung Quốc tăng cường phối hợp, hỗ trợ lẫn nhau trong các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ, hỗ trợ nhân đạo quốc tế; đồng thời thúc đẩy hợp tác tại các diễn đàn khu vực với vai trò trung tâm của ASEAN.
Đánh giá cao các đề xuất của phía Việt Nam, các bộ trưởng phía Trung Quốc nhất trí tăng cường phối hợp chặt chẽ nhằm triển khai hiệu quả các nhận thức chung cấp cao, đồng thời duy trì trao đổi thường xuyên giữa các cơ quan tương ứng của hai bên về tình hình mỗi Đảng, mỗi nước cũng như các vấn đề quốc tế, khu vực, qua đó góp phần bảo đảm vững chắc an ninh chính trị.
Phía Trung Quốc cũng bày tỏ nhất trí tiếp tục làm sâu sắc hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh và thực thi pháp luật; tăng cường phối hợp phòng, chống tội phạm xuyên biên giới, tội phạm công nghệ cao, đồng thời nâng tầm hợp tác thực chất trên nhiều lĩnh vực.
Hai bên cũng được đề nghị phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có, đẩy mạnh hợp tác chuyên ngành, qua đó thúc đẩy hợp tác thực chất trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kinh tế, thương mại, đầu tư, phát triển hạ tầng chiến lược và khoa học – công nghệ.
Trong lĩnh vực an ninh và thực thi pháp luật, các bộ trưởng nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp trong hợp tác biên phòng, quản lý biên giới, xuất nhập cảnh, cũng như phòng, chống các loại tội phạm.
Bên cạnh đó, hai bên được đề nghị đẩy mạnh chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm trong bảo đảm an ninh chế độ và an ninh quốc gia ở tầm vĩ mô, bao gồm các lĩnh vực như an ninh năng lượng, an ninh môi trường, an ninh thông tin và an ninh dữ liệu.
Về bản chất, cơ chế 3+3 cho thấy hai nước đang hướng tới một khuôn khổ đối thoại có chiều sâu, cho phép xử lý kịp thời các vấn đề mang tính chiến lược trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực và quốc tế biến động nhanh, phức tạp. Không chỉ dừng lại ở trao đổi chính sách, cơ chế này mở rộng sang các lĩnh vực then chốt như an ninh, quốc phòng, thực thi pháp luật và các thách thức an ninh phi truyền thống, từ đó góp phần nâng cao tính minh bạch và năng lực phối hợp giữa các cơ quan nòng cốt của mỗi bên. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với các kênh đối thoại truyền thống vốn thường mang tính đơn ngành hoặc thiên về ngoại giao thuần túy.
Các nội dung trao đổi trong khuôn khổ 3+3 tập trung vào những vấn đề cốt lõi của ổn định khu vực, trong đó nổi bật là yêu cầu tăng cường xây dựng lòng tin chiến lược, yếu tố then chốt trong quan hệ giữa các quốc gia có quy mô và lợi ích đan xen sâu rộng. Đồng thời, hai bên nhấn mạnh việc mở rộng hợp tác trong kiểm soát tội phạm xuyên quốc gia, an ninh mạng, quản lý biên giới và các lĩnh vực an ninh phi truyền thống khác. Những ưu tiên này phản ánh xu thế chuyển dịch từ các mối đe dọa an ninh truyền thống sang các thách thức đa chiều, xuyên biên giới, đòi hỏi sự phối hợp ngày càng chặt chẽ và hiệu quả giữa các quốc gia.
Đặt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng, cơ chế 3+3 mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ song phương. Đây là công cụ giúp hai bên kiểm soát khác biệt, giảm thiểu nguy cơ hiểu lầm và tạo dựng các “van an toàn” trong quan hệ, qua đó góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Việc duy trì các kênh đối thoại trực tiếp ở cấp cao, có sự tham gia đồng thời của các trụ cột đối ngoại, quốc phòng và an ninh, cho thấy xu hướng thể chế hóa hợp tác chiến lược theo hướng thực chất và linh hoạt hơn.
Trên cơ sở đó, hai bên khẳng định tiếp tục tăng cường điều phối tổng thể giữa bảo đảm an ninh và phát triển, một yêu cầu mang tính chiến lược đối với các quốc gia đang phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa nhiều biến động. Đồng thời, việc thúc đẩy phối hợp tại các cơ chế đa phương, cũng như cam kết xử lý thỏa đáng các vấn đề trên biển phù hợp với luật pháp quốc tế, không chỉ góp phần củng cố lòng tin song phương mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc kiến tạo một trật tự khu vực ổn định, dựa trên luật lệ.
Nhìn tổng thể, cơ chế Đối thoại chiến lược 3+3 không chỉ là một bước tiến về hình thức hợp tác mà còn phản ánh sự điều chỉnh trong tư duy đối ngoại của Việt Nam theo hướng chủ động, linh hoạt và đa tầng nấc hơn. Việc kết hợp giữa củng cố “vòng ổn định gần” ở Đông Dương với mở rộng các kênh đối thoại chiến lược cấp cao với các đối tác quan trọng cho thấy nỗ lực của Việt Nam trong việc xây dựng một cấu trúc an ninh đa lớp, qua đó bảo đảm tốt hơn các lợi ích chiến lược lâu dài trong bối cảnh khu vực và thế giới nhiều biến động.
Từ vòng ổn định Đông Dương – ASEAN đến đa phương quốc tế
Trong cấu trúc địa chính trị khu vực, bán đảo Đông Dương giữ vị trí đặc biệt quan trọng đối với môi trường an ninh của Việt Nam. Ba quốc gia Việt Nam – Lào – Campuchia có quan hệ lịch sử gắn bó, địa lý liền kề và lợi ích phát triển đan xen. Vì vậy, các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa lãnh đạo ba nước không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn có giá trị chiến lược, góp phần duy trì ổn định cho toàn bộ khu vực Đông Nam Á lục địa, đồng thời nâng cao năng lực phối hợp ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống.
Sau Đại hội XIV của Đảng, các cuộc tiếp xúc cấp cao Việt Nam – Lào tiếp tục khẳng định mối quan hệ đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai Đảng, hai Nhà nước và nhân dân hai nước. Hai bên nhấn mạnh việc tăng cường kết nối hạ tầng, phát triển các hành lang kinh tế Đông – Tây, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng, thương mại, cũng như xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị. Những định hướng này được xem là nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững của mỗi nước.
Quan hệ Việt Nam – Lào không chỉ dựa trên lợi ích kinh tế mà còn được hun đúc từ truyền thống gắn bó trong đấu tranh cách mạng. Trong nhiều giai đoạn lịch sử, hai nước đã kề vai sát cánh trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ độc lập, từ đó hình thành mối quan hệ đặc biệt, hiếm có trong quan hệ quốc tế. Đây cũng là một trong những nhân tố quan trọng góp phần duy trì ổn định lâu dài tại khu vực trung tâm bán đảo Đông Dương.
Tại cuộc gặp tại Phnom Penh giữa Thủ tướng Phạm Minh Chính, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone và Thủ tướng Campuchia Hun Manet tiếp tục khẳng định quyết tâm duy trì không gian hợp tác và ổn định của bán đảo Đông Dương. Các nhà lãnh đạo ba nước nhấn mạnh việc tăng cường hợp tác kinh tế, kết nối hạ tầng, bảo đảm an ninh biên giới và thúc đẩy phát triển bền vững. Những cam kết này góp phần củng cố lòng tin chiến lược giữa ba quốc gia, qua đó hình thành “vòng ổn định gần” có ý nghĩa trực tiếp đối với môi trường an ninh và phát triển của Việt Nam.
Ở cấp độ khu vực, Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò chủ động, tích cực trong ASEAN, coi đây là trụ cột quan trọng trong chiến lược đối ngoại và bảo đảm môi trường an ninh, phát triển. Thông qua các cơ chế hợp tác khu vực, Việt Nam thúc đẩy củng cố đoàn kết nội khối, tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình, đồng thời góp phần duy trì cân bằng chiến lược giữa các nước lớn.
Trong bối cảnh các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng gia tăng, Việt Nam cùng các nước ASEAN đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực như an ninh biển, ứng phó biến đổi khí hậu, an ninh mạng và kết nối kinh tế. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần nâng cao năng lực tự cường của khu vực mà còn tạo nền tảng để ASEAN giữ vai trò điều phối trong các tiến trình hợp tác đa phương rộng lớn hơn.
Việc gắn kết chặt chẽ giữa hợp tác tiểu vùng trên bán đảo Đông Dương với khuôn khổ ASEAN giúp Việt Nam vừa củng cố “vòng ổn định gần”, vừa mở rộng không gian chiến lược ra toàn khu vực, qua đó đóng góp tích cực vào việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định và phát triển bền vững ở Đông Nam Á.
Ở bình diện rộng hơn, Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, chủ động tham gia và đóng góp vào việc định hình các chuẩn mực và luật lệ quốc tế. Thông qua việc thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết các vấn đề toàn cầu trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, bình đẳng chủ quyền và lợi ích chính đáng của các quốc gia.
Trong khuôn khổ Liên hợp quốc, Việt Nam tích cực tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình, thúc đẩy phát triển bền vững, ứng phó với biến đổi khí hậu và giải quyết các thách thức an ninh phi truyền thống. Những đóng góp này không chỉ nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam mà còn thể hiện cam kết thực chất đối với hòa bình, ổn định và hợp tác toàn cầu.
Việc kết hợp hiệu quả giữa các kênh đối thoại song phương, hợp tác tiểu vùng, khuôn khổ khu vực như ASEAN và các cơ chế đa phương toàn cầu như Liên hợp quốc giúp Việt Nam từng bước mở rộng không gian chiến lược, nâng cao năng lực thích ứng trước những biến động phức tạp của môi trường quốc tế, đồng thời đóng góp tích cực vào việc duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.
Kết nối quá khứ – mở rộng tương lai trong chính sách đối ngoại
Bên cạnh đó, Việt Nam tiếp tục coi trọng và củng cố quan hệ hữu nghị truyền thống với các quốc gia đã dành cho Việt Nam sự ủng hộ, giúp đỡ chí tình trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong công cuộc tái thiết và phát triển đất nước sau chiến tranh, trong đó có Liên bang Nga, Cuba và Triều Tiên. Những mối quan hệ này được xây dựng trên nền tảng lịch sử đặc biệt, sự tin cậy chính trị và tinh thần đoàn kết quốc tế trong sáng, trở thành tài sản quý báu trong đường lối đối ngoại của Việt Nam.
Cùng với đó, Việt Nam không ngừng mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các quốc gia khu vực Trung Đông như Iran, Iraq, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Qatar và Ả Rập Xê Út. Trên cơ sở quan hệ hữu nghị và lợi ích bổ sung lẫn nhau, hợp tác giữa Việt Nam với các nước trong khu vực này ngày càng được thúc đẩy mạnh mẽ, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng, thương mại, đầu tư, lao động và chuyển đổi số.
Việc duy trì và phát triển quan hệ với các đối tác truyền thống, đồng thời mở rộng hợp tác với các khu vực giàu tiềm năng như Trung Đông, góp phần đa dạng hóa đối tác, mở rộng không gian chiến lược và nâng cao khả năng thích ứng của Việt Nam trước những biến động của môi trường quốc tế. Qua đó, Việt Nam tiếp tục khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng.
Một tầm nhìn hòa bình cho nhiều thế hệ
Lịch sử dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX gắn liền với những cuộc chiến tranh khốc liệt nhằm bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Đặc biệt trong Cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam, nhân dân ta đã phải trải qua những năm tháng hy sinh vô cùng to lớn để giành lại hòa bình cho đất nước. Chính từ những trải nghiệm lịch sử ấy, giá trị của hòa bình và ổn định càng được nhận thức sâu sắc hơn bao giờ hết. Hòa bình không chỉ là thành quả của đấu tranh cách mạng mà còn là điều kiện tiên quyết để xây dựng đất nước, phát triển kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân trong thời kỳ mới. Bài học lịch sử ấy trở thành nền tảng tư duy chiến lược cho chính sách đối ngoại của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Ngay từ những năm đầu của Nhà nước Việt Nam mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rất rõ triết lý đối ngoại của dân tộc Việt Nam: “Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước dân chủ và không gây thù oán với một ai”. Tư tưởng đó trở thành nền tảng cho đường lối ngoại giao hòa hiếu, độc lập và tôn trọng lẫn nhau của Việt Nam trong nhiều thập kỷ. Đây không chỉ là một tuyên bố chính trị mà còn là định hướng chiến lược lâu dài nhằm xây dựng môi trường quốc tế thuận lợi cho sự tồn tại và phát triển của đất nước. Tinh thần hòa hiếu nhưng kiên định độc lập ấy tiếp tục được kế thừa trong đường lối đối ngoại của Việt Nam ngày nay.
Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, Việt Nam từng bước hình thành một tư duy phát triển dài hạn, trong đó môi trường hòa bình luôn được đặt ở vị trí trung tâm. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhiều lần nhấn mạnh rằng các chiến lược phát triển quốc gia phải được xây dựng với tầm nhìn dài hạn, thậm chí tầm nhìn một trăm năm. Tư duy này phản ánh mong muốn xây dựng nền tảng ổn định cho nhiều thế hệ tương lai, giúp đất nước có điều kiện tập trung nguồn lực cho phát triển kinh tế, khoa học công nghệ và nâng cao đời sống nhân dân. Chính vì vậy, việc giữ vững môi trường hòa bình luôn được coi là lợi ích chiến lược hàng đầu của quốc gia.
Trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều biến động phức tạp, việc duy trì môi trường hòa bình không thể chỉ dựa vào mong muốn chủ quan mà cần được xây dựng bằng những bước đi ngoại giao thận trọng và nhất quán. Chính vì vậy, Việt Nam luôn chú trọng tăng cường quan hệ hữu nghị với các quốc gia láng giềng, xây dựng lòng tin chiến lược và thúc đẩy hợp tác khu vực và quốc tế. Những nỗ lực đó góp phần tạo nên nền tảng hòa bình lâu dài cho đất nước cũng như cho cả khu vực Đông Nam Á, nơi đang trở thành một trong những trung tâm phát triển năng động của thế giới.
Ngoại giao độc lập, tự chủ – nền tảng của hòa bình lâu dài
Trên nền tảng lịch sử và thực tiễn phát triển, Việt Nam kiên định xây dựng đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đồng thời đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế. Cách tiếp cận này không chỉ tạo điều kiện mở rộng hợp tác với nhiều đối tác mà còn bảo đảm quyền tự quyết trong các vấn đề chiến lược, qua đó giúp Việt Nam giữ vững thế cân bằng trong một môi trường quốc tế ngày càng phức tạp.
Nhất quán với định hướng đó, Việt Nam chủ trương là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, kiên trì giải quyết các bất đồng bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế. Đây không chỉ là lựa chọn phù hợp với lợi ích quốc gia mà còn góp phần củng cố môi trường ổn định của khu vực, khi hợp tác được đặt lên trên đối đầu.
Chính sách đối ngoại độc lập và cân bằng cho phép Việt Nam duy trì quan hệ với nhiều đối tác khác nhau mà không bị cuốn vào cạnh tranh giữa các nước lớn. Nhờ đó, đất nước giữ được không gian chiến lược cần thiết để tập trung phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, đồng thời chủ động và tích cực hội nhập quốc tế một cách sâu rộng, hiệu quả.
Trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều chuyển động nhanh và khó lường, việc kiên định nguyên tắc độc lập, tự chủ càng mang ý nghĩa then chốt. Đây chính là nền tảng giúp Việt Nam nâng cao năng lực thích ứng, chủ động trước các biến động bên ngoài, đồng thời giữ vững định hướng phát triển lâu dài và bền vững.
Hòa bình lâu dài và khát vọng phát triển của dân tộc
Trong thế kỷ XXI, khát vọng xây dựng một nước Việt Nam phát triển, hùng cường và thịnh vượng đang trở thành mục tiêu xuyên suốt của toàn dân tộc. Để hiện thực hóa khát vọng đó, một môi trường hòa bình, ổn định lâu dài không chỉ là điều kiện cần mà còn là nền tảng quyết định. Khi không gian chiến lược xung quanh được giữ vững, đất nước có thể tập trung nguồn lực cho phát triển, nâng cao chất lượng sống và củng cố nội lực quốc gia.
Từ thực tiễn lịch sử đến đường lối đối ngoại hiện nay, có thể thấy rõ một tư duy nhất quán: bảo vệ hòa bình bằng ngoại giao, bằng hợp tác và bằng việc chủ động xây dựng lòng tin. Việc hình thành “vòng cung ổn định chiến lược” xung quanh Việt Nam, từ không gian Đông Dương, quan hệ với các nước láng giềng lớn, đến các cơ chế đối thoại như 3+3 chính là biểu hiện cụ thể của cách tiếp cận đó. Đây không chỉ là yêu cầu an ninh trước mắt mà còn là bước đi mang tính chiến lược nhằm tạo dựng môi trường phát triển bền vững.
Trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động và cạnh tranh gia tăng, việc kiên định con đường đối ngoại độc lập, tự chủ, đồng thời mở rộng đối thoại và hợp tác, giúp Việt Nam vừa giữ vững nguyên tắc, vừa linh hoạt thích ứng. Cơ chế Đối thoại chiến lược 3+3 Việt Nam – Trung Quốc lần thứ nhất vì vậy không chỉ mang ý nghĩa song phương, mà còn phản ánh một hướng đi dài hạn: từng bước củng cố các tầng nấc ổn định, giảm thiểu rủi ro và gia tăng dư địa phát triển.
Giữ vững và mở rộng vòng cung ổn định ấy, suy cho cùng, không chỉ là nhiệm vụ của hiện tại mà còn là cam kết đối với tương lai. Đó là cách Việt Nam bảo vệ hòa bình từ sớm, từ xa, tạo nền tảng vững chắc để hiện thực hóa khát vọng phát triển trong nhiều thế hệ, đồng thời đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của khu vực và thế giới.
Thế Nguyễn – Minh Văn
Tài liệu tham khảo:
Văn kiện Đại hội XIII Đảng Cộng sản Việt Nam.
Hồ Chí Minh – Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
Sách trắng Ngoại giao Việt Nam, Bộ Ngoại giao.
Phát biểu của Thủ tướng Phạm Minh Chính về quy hoạch và chiến lược phát triển quốc gia.
Thông tin của TTXVN về quan hệ Việt Nam – Lào – Campuchia.
Thông cáo về đối thoại chiến lược Việt Nam – Trung Quốc cấp bộ trưởng (3+3).
