TS. Lê Đăng Doanh: “Tại sao chúng ta có thể giao quá nhiều dự án cho nhà thầu TQ?”

Tin liên quan

Trung Quốc bành trường, nhà thầu Việt "khó có cửa"

Về sự “bành trướng” của các nhà thầu Trung Quốc, ông Nguyễn Văn Thụ - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam (VAMI) ngậm ngùi cho biết: “Hầu hết các dự án công nghiệp dùng cơ chế chỉ định thầu hoặc cơ chế đấu thầu giá thấp nên đều lọt vào tay các nhà thầu Trung Quốc”.

Theo thống kê của Hiệp hội, từ năm 2003 đến 2011, nhà thầu Trung Quốc làm tổng thầu EPC của 5/6 dự án hóa chất, 2/2 dự án chế biến khoáng sản, 49/62 dự án xi măng, và nhiều dự án giao thông. Riêng nhiệt điện, có 16/27 dự án do Trung Quốc làm tổng thầu, chỉ còn 7 dự án không phải nhà thầu Trung Quốc.

Nhà thầu Việt được gì? Trong các dự án nhà thầu Trung Quốc “trúng quả”, những cái được “nhường lại” cho nhà thầu Việt chỉ như “cái móng tay”. Tại dự án Nhà máy Alumin Lâm Đồng, gói thầu là 466 triệu USD giao cho Việt Nam 170 tỷ đồng (không được 8 triệu USD). Nhà máy Alumin Nhân Cơ giá trị hợp đồng là 499 triệu USD giao thầu phụ Việt Nam là 53 tỷ đồng (2,5 triệu USD).

Và hệ quả “đắng” cho các dự án được giao cho nhà thầu Trung Quốc là: chậm tiến độ từ 3 tháng đến 3 năm, chất lượng thiết bị không đồng đều, một số thiết bị phụ trợ chất lượng thấp thường bị thay thế. Thậm chí, dự án bị thay đổi thiết bị so với cam kết ban đầu, thay đổi tiêu chuẩn vật liệu, thay đổi hoặc bổ sung nhà cung cấp, do đó giá hợp đồng đội lên.

Ngoài ra, các nhà thầu Trung Quốc còn đem toàn bộ vật tư sắt thép, phụ tùng, phụ kiện có thể chế tạo tại Việt Nam và cả lao động phổ thông sang làm tại các công trình mà họ làm tổng thầu.

“Có thể nói ngành công nghiệp cơ khí bị ảnh hưởng nặng nề nhất về việc các nhà thầu Trung Quốc là tổng thầu các dự án công nghiệp không giành phần việc nào cho cơ khí trong nước. Tỷ lệ nhập siêu lên tới 100% và vì thế tốc độ nhập siêu từ Trung Quốc luôn cao hơn mức trung bình nhập siêu của cả nước và đang tăng nhanh. Nếu năm 2002 nhập siêu từ Trung Quốc chỉ mới 1 tỷ USD thì sau 10 năm lên đến 20 tỷ USD, trong đó nhập siêu do nhóm thiết bị đồng bộ hàng năm lên tới 10 tỷ USD”, ông Thụ ngán ngẩm.

Chậm tiến độ + Chất lượng thấp = Thắng thầu. Vì đâu?

Nguyên nhân của tình trạng trên, theo ông Thụ, là do Luật đấu thầu của ta ưu tiên các nhà thầu bỏ giá thấp mà chưa quan tâm đến nguồn gốc xuất sứ về chất lượng thiết bị. Mà xét về giá thì cả thế giới phải chào thua Trung Quốc. Do đó, Trung Quốc đã thắng thầu hầu hết các dự án lớn tại Việt Nam. Cũng một phần khi đấu thầu quốc tế rộng rãi thì chỉ có các nhà thầu Trung Quốc tham gia, các nhà thầu nước khác không muốn tham gia nữa.

Dẫn đến tình trạng trên, ông Thụ cho rằng còn nguyên nhân do năng lực chủ đầu tư còn hạn chế, vấn đề tài chính dự án (nhà thầu Trung Quốc thu xếp tài chính từ nguồn vay từ Trung Quốc với lãi suất thấp, thủ tục vay đơn giản), và tính thiếu nhất quán và không được thực hiện nghiêm túc của các chính sách đã ban hành hỗ trợ ngành cơ khí.

Ông Thụ cũng kiến nghị phải có cơ chế chỉ định thầu để tạo cơ hội cho các nhà thầu trong nước tham gia làm tổng thầu để có thể trưởng thành.

Cũng về vấn đề trên, TS Lê Đăng Doanh – chuyên gia kinh tế cao cấp – bức xúc: “Tại sao chúng ta lại có thể giao quá nhiều dự án cho nhà thầu Trung Quốc? Đằng sau cái này là cái gì? Bao nhiêu phần trăm là lợi ích quốc gia? Bao nhiêu phần trăm là cái vấn đề gì đây?... Tôi chỉ xin nói là doanh nghiệp Trung Quốc là bậc thầy về trò đút lót và lại quả”.

Ông Doanh cũng cho biết rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam xuất hàng thường xuyên được các doanh nghiệp Trung Quốc mời sang đãi cứ 1 lần/quý hay nửa năm một lần để “nghiên cứu thị trường”… 

Ông cũng cho rằng phải sửa Luật đấu thầu và các luật khác có liên quan. “Tất cả những vấn đề đó cần phải đặt lên bàn hội nghị, phải được xem xét”, TS. Doanh đề nghị.    

 

Từ khóa:

Mời quý độc giả gửi ý kiến bình luận, phản hồi về vấn đề này.
Bài viết đóng góp, cộng tác cho Seatimes vui lòng gửi về địa chỉ
Email: toasoanseatime@gmail.com | Hotline: 0901 777 207

  • Liên kết hữu ích