Nghịch lý doanh nghiệp FDI: gia tăng xuất khẩu vẫn kêu lỗ

Tin liên quan

20% doanh nghiệp FDI thừa nhận chuyển giá

Số liệu khảo sát cho thấy 20% doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (DN FDI) thừa nhận chuyển giá khiến nhiều người bất ngờ. Tuy nhiên nếu nhìn vào kim ngạch xuất khẩu ấn tượng của các DN FDI (vốn luôn báo lỗ) sẽ thấy, con số 20% là không ngạc nhiên chút nào!

Xuất khẩu vẫn tăng

Theo kết quả khảo sát và phân tích đặc biệt về hoạt động chuyển giá của các DN FDI tại Việt Nam năm 2013, nhóm nghiên cứu của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) cho thấy, khoảng 20% DN FDI thực hiện chuyển giá. Con số này càng được minh chứng với thực tế là kim ngạch xuất khẩu của các DN FDI đủ sức đưa Việt Nam trở thành nước xuất siêu dù DN báo lỗ nhiều năm liên tiếp. 

Số liệu từ Tổng Cục thống kê cho thấy tổng kim ngạch xuất khẩu của quý I năm 2014 ước đạt 33,35 tỷ USD, tăng 14,1% so với cùng kỳ năm 2013. Trong số này, kim ngạch xuất khẩu của DN 100% vốn trong nước ước đạt gần 10,9 tỷ USD, còn xuất khẩu của khối DN FDI đạt 22,47 tỷ USD. Kim ngạch nhập khẩu của các DN có vốn đầu tư nước ngoài đạt gần 18,6 tỷ USD. Kim ngạch nhập khẩu của các DN nội ước đạt gần 13,8 tỷ USD.

Như vậy, trong khi các DN trong nước nhập siêu hơn 2,9 tỷ USD thì các DN FDI đã xuất siêu tới 3,9 tỷ USD chỉ trong quý I/2014. Con số xuất khẩu ấn tượng từ các DN FDI đã đưa xuất siêu của các nước vượt qua 1 tỷ USD. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là vì sao các DN FDI có thể tăng trưởng xuất khẩu như vậy khi liên tục báo lỗ trong nhiều năm liền? 

Lỗ vẫn lỗ

Theo kết quả kiểm tra mới đây, Tổng cục thuế đã chỉ ra rằng có tới 3.175 trong 5.531 DN FDI được kiểm tra có số lỗ luỹ kế đến thời điểm đánh giá, chiếm 57,4%. Đặc biệt, có 529 DN báo cáo lỗ nhưng vẫn tăng trưởng doanh thu, tập trung vào các ngành: dệt, may, da giày, dịch vụ hỗ trợ kinh doanh, chế biến và bảo quản nông sản, lâm sản, thuỷ sản... Tính theo địa bàn, nhiều tỉnh, thành phố tuy thu hút vốn FDI khá nhưng tỷ lệ FDI báo lỗ qua các năm cũng luôn luôn trên dưới 50%. 

Cụ thể hơn, kết quả thanh tra 122 DN FDI thuộc 23 địa phương trên cả nước trong giai đoạn từ năm 2007 đến 2012 cho thấy nhiều DN hoạt động sản xuất kinh doanh có lãi nhưng đã kê khai lỗ hoặc lợi nhuận rất thấp để trốn thuế. Sau đợt thanh tra, kiểm tra của cơ quan thuế, các DN này buộc phải điều chỉnh giảm lỗ phát sinh và giảm chuyển lỗ với tổng số tiền là 2.252 tỷ đồng. Trong đó, giảm lỗ phát sinh 1.870 tỷ đồng, giảm số lỗ được chuyển vào kỳ tính thuế thực hiện thanh tra, kiểm tra là 335 tỷ đồng.

Theo đó, tại trung tâm kinh tế TPHCM, trong số 3.281 DN FDI được kiểm tra, có trên 50% kê khai lỗ liên tục qua nhiều năm. Một số kê khai số lỗ vượt quá vốn chủ sở hữu nhưng vẫn mở rộng phát triển sản xuất kinh doanh. Số liệu của ngành thuế Hải Phòng cho thấy, đến hết 31/12/2012, trong số 247 DN FDI , có 109 DN thường xuyên kê khai lỗ với số lỗ được báo cáo trong riêng năm tài chính trước đó tới trên 1.200 tỷ đồng. Kết quả điều tra của cơ quan thuế tại Long An cũng cho thấy có cả trăm DN liên tiếp bị lỗ với số tiền hàng trăm tỷ đồng/năm. Các DN này càng hoạt động, sản xuất kinh doanh nhiều, số lỗ càng lớn. Cá biệt như năm 2011, số lỗ của 163 DN chuyên gia công hàng xuất khẩu cho các DN liên kết ở nước ngoài lên tới 1.439,8 tỷ đồng.

Theo ông Bùi Văn Nam, Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, trong những năm gần đây, hiện tượng các DN FDI chuyển giá rồi kê khai thua lỗ khá phổ biến, đặc biệt ở nước có mức thuế TNDN khá cao (25%) như Việt Nam. Đối với các DN FDI, chuyển giá như một mũi tên trúng nhiều đích khi vừa có thể giúp DN giảm số thuế TNDN phải nộp, tình trạng lỗ “ảo” kéo dài cũng khiến các đối tác liên doanh trong nước không thể trụ nổi đành ôm nợ và xin rút lui. Như vậy, công ty liên doanh sẽ trở thành  DN 100% vốn nước ngoài. Và khi các công ty con ở Việt Nam cứ báo lỗ thì công ty mẹ ở bản xứ vẫn thu được lợi. 

Dù không phủ nhận những tích cực mà DN FDI đóng góp cho nền kinh tế cả nước, tuy nhiên, vẫn cần có chính sách làm giảm hiện tượng chuyện giá gây thiệt hại về thuế. Kết quả của cuộc khảo sát và phân tích đặc biệt về hoạt động chuyển giá của DN FDI giữa VCCI và USAID cũng ghi nhận tình hình chuyển giá sẽ giảm nếu như chính sách thuế và công tác thực thi chính sách thuế ổn định và dễ đoán hơn.

Từ khóa:

Mời quý độc giả gửi ý kiến bình luận, phản hồi về vấn đề này.
Bài viết đóng góp, cộng tác cho Seatimes vui lòng gửi về địa chỉ
Email: toasoanseatime@gmail.com | Hotline: 0901 777 207

  • Liên kết hữu ích