Mối quan hệ đặc biệt giữa Trung Tướng Đồng Sĩ Nguyên và Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Trong tiến trình phát triển Lịch sử Việt Nam, gần 10 thế kỷ trôi qua kể từ khi thuộc về quốc gia Đại Việt, trên vùng đất Quảng Bình “Địa danh nhân kiệt” đã sản sinh ra nhiều bậc danh nhân, anh hùng, hào kiệt, tiếng tăm lừng lẫy, làm rạng danh cho quê hương, đất nước, mãi mãi là niềm tự hào của dân tộc và bao thế hệ cộng đồng cư dân Quảng Bình. Họ như những ngôi sao tỏa sáng mãi mãi qua nhiều thế hệ. Năm tháng trôi qua với biết bao thăng trầm, thịnh suy của lịch sử dân tộc, nhưng sự nghiệp bất hủ của họ vẫn luôn luôn trường tồn cùng quê hương đất nước.

Trong những ngày này, khi cả nước đang hướng về lễ kỷ niệm 75 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22-12-1944/22/12/2019) và 30 năm ngày Hội Quốc phòng toàn dân (22-12-1989/22-12-2019), bài viết sau hy vọng sẽ góp thêm một nguồn sử liệu để thấy được đóng góp to lớn cũng như mối quan hệ mật thiết giữa Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên và Đại tướng Võ Nguyên Giáp – hai người con ưu tú Quảng Bình, đối với đối với sự phát triển của lịch sử dân tộc trong thế kỷ XX.

Khi nói về mối quan hệ với Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên khẳng định rằng: "Tôi có rất nhiều kỷ niệm với Đại tướng trong cuộc đời binh nghiệp của mình cũng như trong cuộc sống thường ngày"[1]. Qua đó chúng cho chúng ta thấy được mối quan hệ gắn bó giữa hai vị "tư lệnh", hai người con của quê hương Quảng Bình.

Họ là hai vị tướng tài ba trong 5 vị tướng có nhiều chiến công hiển hách của thời đại Hồ Chí Minh đều được sinh ra từ Quảng Bình[2], miền quê nghèo sản vật nhưng giàu truyền thống nhân văn và yêu nước. Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên rất tự hào và trân trọng mối tình đồng hương này: "Đại tướng và tôi cùng quê hương Quảng Bình. Đại tướng ở huyện Lệ Thủy, tôi ở huyện Quảng Trạch. Năm 1968, khi ở chiến trường về, tôi đi qua quê của Đại tướng và ghé vào thăm. Sau đó, khi trở về tôi có nói lại với Đại tướng: “Anh cho phép được sửa lại nhà của anh ở dưới quê để khỏi dột, nát”. Đại tướng trả lời ngay rằng:“Cứ để nguyên xi thế thôi, vì nếu sửa thì sẽ đụng tới tiền của dân. Nếu có dột nát thì gá lại thôi, chứ đừng xây lại"[3].

Mối tình đồng hương này đã làm cho Đồng Sĩ Nguyên và Võ Nguyên Giáp thêm gắn bó hơn và luôn thắm đượm tình anh em: "Khi tôi ở chiến trường, từ năm 1967-1975, bà nhà tôi bị bệnh khớp mãn tính, thỉnh thoảng Đại tướng cho người mang mật gấu đến. Gia đình chúng tôi rất cảm động bởi tình thân sâu nặng, động viên của Đại tướng”[4]. Trong tâm khảm của Trung tướng luôn rất mực kính trọng Đại tướng của mình và coi Đại tướng như người anh lớn để Ông học tập, noi theo. Đồng Sĩ Nguyên Từng bộc bạch với nhà báo Phan Hoàng: “Trong lòng tôi, Đại tướng Võ Nguyên Giáp như người anh thân thiết”, rồi ông nhấn mạnh, “Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp là danh tướng, một nhà chiến lược lỗi lạc về quân sự, chính trị của Đảng và dân tộc trong thời đại Hồ Chí Minh”[5].

Bên cạnh tình đồng hương, đó là tình đồng đội, đồng chí, quan hệ "chủ soái" và một vị tướng quân. Chính Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên đã khẳng định rằng: “có rất nhiều kỷ niệm với Đại tướng trong cuộc đời binh nghiệp của mình". Những kỷ niệm được Đồng Sĩ Nguyên nhắc đến đã gắn liền với suốt chiều dài của hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ của dân tộc, những tháng ngày "nếm mật nằm gai" ở chiến trường.

Trong con mắt Đại tướng, Đồng Sĩ Nguyên là một vị tướng tài có công lớn trong sự nghiệp của cách mạng, khi đánh giá: "Đồng chí (Đồng Sĩ Nguyên – TG) đã có công lao to lớn trong Tổng khởi nghĩa Tháng 8 - 1945, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ. Đặc biệt đồng chí có công lao lớn đối với con đường chiến lược Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh"[6]. Với những chiến công đó, Đại tướng nhận xét rằng: “Đồng chí Đồng Sỹ Nguyên là một trong những vị tướng tiêu biểu của Quân đội ta. Tướng Đồng Sỹ Nguyên là một trong những người đồng chí, người bạn chiến đấu thân thiết gần gũi suốt cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc mà tôi rất tin và quý mến”[7].

Những kỷ niệm của hai vị tướng vùng "cát trắng gió Lào", là tình đồng đội, đồng chí trong mối thâm tình "trên dưới một lòng phụ tử, hòa nước sông chén rượu ngọt ngào", của những năm tháng hào hùng cùng cả nước ra trận diệt thù. Sự tin tưởng tuyệt đối giữa "chủ soái" và vị tướng quân tài ba. Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên được Đại tướng rất tin tưởng và luôn có mặt trong những "bài binh pháp" của Đại tướng: "khi chiến dịch Trung Hạ Lào mở ra năm 1953, Đại tướng phái ông đi làm Đặc phái viên của chiến dịch. Mới giải phóng xong đường 12 thì chiến dịch Điện Biên Phủ đã bắt đầu, Đại tướng lại yêu cầu Đồng Sỹ Nguyên lập tức trở về"[8]. Đồng Sĩ Nguyên lại vinh dự được Đại tướng giao nhiệm vụ trong chiến dịch Điện Biên Phủ, một trận đánh có tính chất quyết chiến chiến lược cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

"Khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp nghiên cứu chuyển từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang ‘đánh chắc, thắng chắc’, Đại tướng nói với Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên: ‘Các chú phải làm thế nào để anh em bộ đội thông’. Sau đó, Đại tướng cử Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên xuống Sư đoàn 312 và 308 để gặp các đồng chí Chính ủy và kiểm tra thực địa một số trung đoàn. Đã vào trận lại kéo pháo ra là một việc rất khó khăn. Tuy nhiên, anh em phía dưới rất hiểu ý Đại tướng, làm như thế mới chắc thắng nên ra sức làm tư tưởng cho bộ đội để thực hiện nhiệm vụ trong một đêm kéo toàn bộ pháo ra. Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên được Đại tướng khen ngợi: ‘Chú làm tư tưởng cho anh em tốt như vậy vì chú từ người lính mà lên và chú có tố chất của một người làm chính trị quân sự’ ”[9].

Trong thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mĩ, vai trò của đường Trường Sơn là vô cùng lớn. Chính Đại tướng Võ Nguyên Giáp là người đã tán thành phương án vận tải cơ giới và cũng chính ông trực tiếp giao nhiệm vụ cho Đồng Sĩ Nguyên vào Trường Sơn thực hiện ý đồ của Đại tướng. Trên tuyến đường "huyền thoại" ấy, Đồng Sĩ Nguyên cùng các cán bộ, chiến sĩ bộ đội Trường Sơn có những kỷ niệm thắm được tình người cùng Đại tướng, đặc biệt là khi Đại tướng trực tiếp có mặt để chỉ đạo công tác vận chuyển trên tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh. Theo Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên, Đại tướng luôn “động viên chúng tôi phát huy tốt thắng lợi hai năm qua, song không xem thường khuyết điểm, càng không nản chí"[10].

 

Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên bên cạnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp trên đường Trường Sơn huyền thoại

Sau thắng lợi hoàn toàn của cách mạng miền Nam, niềm vui riêng hòa chung trong niềm vui của cả dân tộc, gặp Đồng Sĩ Nguyên, Đại tướng Võ Nguyên Giáp ôm mà nói: “Không ngờ một việc làm đưa đến thắng lợi này. Tôi thì tôi tin là chú làm được nên đã giao đi"[11]. Có lẽ vì vậy mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp lúc nào cũng khẳng định Đồng Sĩ Nguyên "là một vị tướng tài ba, một nhà lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và quân đội, gần gũi với Bác Hồ"[12].

 

Hai vị Tư lệnh lại ngồi bên nhau trong Lễ kỉ niệm 40 năm truyền thống của bộ đội Trường Sơn – đường Hồ Chí Minh

Chiến tranh lùi xa, tình cảm đồng hương, đồng đội vẫn không phai nhạt. Những ngày Đại tướng lâm bệnh, Đồng Sĩ Nguyên luôn bên cạnh để chăm sóc người "anh lớn" của mình. Nói về những ngày ấy Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên chia sẻ: "Những năm đầu tiên nằm viện, anh vẫn minh mẫn, vui vẻ trò chuyện với mọi người. Chúng tôi thường nói chuyện với nhau về sức khỏe, không nói những chuyện khác vì bác sĩ khuyên Đại tướng hạn chế nói"[13]. Qua đó cho thấy sự mật thiết, gắn bó của tình "anh em", của hai con người hai thế hệ nhưng chung thời đại, chung lý tưởng.

 

Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên một trong nhiều lần đến thăm Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại nhà riêng

Nói về "người anh", người "chủ tướng" của mình, Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên khẳng định: "Đất nước, dân tộc, nhân dân ta vô cùng vinh dự khi có một danh tướng lẫy lừng tầm cỡ thế giới là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Với tôi, thật vinh dự khi có những ký ức hào hùng, chan chứa tình cảm mà hai anh em từng trải qua trong hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc"[14].

Khi hay tin Đại tướng mất, Đồng Sĩ Nguyên là một trong những người đầu tiên và thường xuyên có mặt tại 30 Hoàng Diệu. Với ông, đó là một tổn thất vô cùng to lớn cho dân tộc, còn riêng cá nhân ông là “một cảm giác mất mát vô cùng lớn lao”. Trong những ngày diễn ra Quốc tang Đại tướng, chúng ta dễ nhận ra trên các phương tiện thông tin đại chúng hình ảnh cao lớn của Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên bên linh cữu người anh kính mến, người chỉ huy tài ba, người đồng hương thân yêu của mình.

 

       Tướng Đồng Sĩ Nguyên trong lễ tang Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Trong lễ tưởng niệm mười năm ngày mất của Thượng tướng Đinh Đức Thiện tại thành phố Hồ Chí Minh (10/01/1997), Đại tướng Võ Nguyên Giáp xúc động nói: “Đồng chí Đinh Đức Thiện và đồng chí Đồng Sĩ Nguyên đã có công lớn trong việc xây dựng tuyến đường Trường Sơn 559, xây dựng hệ thống giao thông vận tải từ hậu phương miền Bắc đến các chiến trường, trong đó có tuyến đường ống dẫn xăng dầu, nhằm bảo đảm chi viện cho miền Nam, tạo cơ sở hạ tầng cho cơ động lực lượng và vận chuyển lớn, phục vụ đắc lực cho thời cơ chiến lược, nhất là cho Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975”.

  

Lễ truy điệu Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên tại Hà Nội

Ngày 4-4- 2019, Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên - vị tư lệnh lừng danh Trường Sơn năm xưa cũng đã mãi mãi đi xa. Tuy vậy, với những đóng góp to lớn của ông đối với tuyến đường Hồ Chí Minh, chúng tôi tin rằng Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên vẫn còn đồng hành với thế hệ hôm nay, với Quốc lộ Hồ Chí Minh, trở thành trục đường bộ xuyên Việt thứ hai của đất nước.

Bài viết tác giả có sử dụng các nguồn tư liệu

 


 [1] Thế Dũng, Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên nói về Đại tướng Võ Nguyên Giáp

http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/tuong-dong-si-nguyen-noi-ve-dai-tuong-vo-nguyen-giap-20131005120557402.htm

[2] Đó là thiếu tướng Hoàng Sâm quê Tuyên Hóa; Trung tướng Lê Văn Tri quê Bố Trạch; Thiếu tướng Phan Khắc Hy quê Bố Trạch.

[3] Phương Liên, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên: Tôi suốt đời phục Đại tướng!

http://baodientu.chinhphu.vn/Tin-noi-bat/Trung-tuong-Dong-Sy-Nguyen-Toi-suot-doi-phuc-Dai-tuong/182289.vgp

[4] Phương Liên, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên: Tôi suốt đời phục Đại tướng!

http://baodientu.chinhphu.vn/Tin-noi-bat/Trung-tuong-Dong-Sy-Nguyen-Toi-suot-doi-phuc-Dai-tuong/182289.vgp

[5] Phan Hoàng (2000), Phỏng vấn tướng lĩnh Việt Nam, Nxb Trẻ, T.p Hồ Chí Minh;tr. 276.

[6] Trích thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi Bộ tư lệnh đường Trường Sơn.

[7] Đồng Sĩ Nguyên, (2012), Trọn một con đường, Nxb Quân đội nhân dân, tr. 3.

[8] Phương Liên, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên: Tôi suốt đời phục Đại tướng!

http://baodientu.chinhphu.vn/Tin-noi-bat/Trung-tuong-Dong-Sy-Nguyen-Toi-suot-doi-phuc-Dai-tuong/182289.vgp

[9]Phương Liên, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên: Tôi suốt đời phục Đại tướng!

http://baodientu.chinhphu.vn/Tin-noi-bat/Trung-tuong-Dong-Sy-Nguyen-Toi-suot-doi-phuc-Dai-tuong/182289.vgp

[10] Nhiều tác giả (2006), Trường Sơn với những vị thủ lĩnh mở đường, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, tr 341

[11]Phương Liên, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên: Tôi suốt đời phục Đại tướng!

http://baodientu.chinhphu.vn/Tin-noi-bat/Trung-tuong-Dong-Sy-Nguyen-Toi-suot-doi-phuc-Dai-tuong/182289.vgp

[13] Thế Dũng, Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên nói về Đại tướng Võ Nguyên Giáp

[14] Tướng Đồng Sĩ Nguyên: Một cảm giác mất mát vô cùng lớn lao!,

http://vov.vn/Chinh-tri/Tuong-Dong-Si-Nguyen-Mot-cam-giac-mat-mat-vo-cung-lon-lao/283957.vovl!

PGS.TS. NGUYỄN TẤT THẮNG

Theo TCĐNA

Mời quý độc giả gửi ý kiến bình luận, phản hồi về vấn đề này.
Bài viết đóng góp, cộng tác cho Seatimes vui lòng gửi về địa chỉ
Email: toasoanseatime@gmail.com | Hotline: 0901 777 207