Khai thác cát trái phép ở Thừa Thiên Huế: Còn xem thường dư luận đến khi nào?

Theo quy hoạch khai thác cát, sỏi trên địa bàn, Thừa Thiên Huế (TT-Huế) có 46 bãi bồi, 5 đoạn sông và 5 điểm khai thác cát nội đồng. UBND tỉnh TT-Huế đã ban hành quy định tạm thời quản lý khai thác cát, sỏi lòng sông theo mô hình cộng đồng. Các địa phương có dòng sông đi qua đã thành lập các loại hình hợp tác xã (HTX) khai thác cát, sỏi theo mô hình quy định. Bên cạnh một số HTX quản lý tốt kế hoạch khai thác thì hiện nay tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép tại các khu vực bến cầu Tuần (sông Hương ), khu vực đầu nguồn sông Bồ vẫn diễn ra ồ ạt, khai thác lén lút về đêm, sát bờ gây nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân ven sông, làm xói lở từng đoạn sông trong mùa mưa bão là điều mà đông đảo cử tri đã từng kiến nghị với các cấp trong các cuộc họp dân. Thế nhưng, những tiếng kêu nói trên không đến đâu, tệ nạn khai thác trái phép vẫn như cũ. Trên địa bàn thị xã Hương Trà và huyện Phong Điền, tình trạng khai thác trái phép vẫn nóng lên mỗi ngày làm mất niềm tin trong nhân dân.

Tình trạng khai thác cát trái phép vẫn diễn ra thường xuyên

Chị Nguyễn Thị Uyên Thuỳ ở thôn Lại Bằng , phường Hương Vân, thị xã Hương Trà bức xúc nói: “Các anh quay phim, chụp ảnh cũng không làm được gì đâu. Nhân dân đã nhiều lần kêu cứu chính quyền phường , chính quyền thị xã nhưng họ trả lời do lực lượng mỏng, thuyền đò thường khai thác về đêm nên khó ngăn chặn. Hơn nữa theo quy định nếu được cấp phép thì phải khai thác cách bờ từ 30 đến 50 mét . Khi được người dân báo tin, lực lượng kiểm tra đến thì thuyền, đò đã nổ máy đi xa. Muốn ngăn chặn tệ khai thác trái phép này rất khó, phải có sự phối hợp đồng bộ của các ngành, các cấp (!)” Chị Thuỳ khẳng định rằng có khiếu kiện mấy thì nội dung trả lời nêu trên như là một điệp khúc khiến dân ngao ngán, hết niềm tin. Mẹ Nguyễn Thị Thanh năm nay đã 87 tuổi, cũng ở thôn Lại Bằng cho biết mẹ đã bị sập một ngôi nhà xuống sông rồi, nay thấy tình cảnh cào bới lòng sông thế này mẹ quá âu lo cho cuộc sống khi phải ở gần sông .

Khi nghe chúng tôi nêu thắc mắc, lo lắng của người dân, ông Châu Văn An, Chủ tịch UBND phường Hương Vân (TX.Hương Trà) trả lời rằng: Cùng một dòng sông đoạn từ khe Băng về thôn Lai Thành dòng sông như bị chia đôi. Phía bên kia sông thuộc huyện Phong Điền, bên này sông thuộc thị xã Hương Trà. Tại khe Băng ở địa phận phường quản lý, tỉnh có cấp mỏ khai thác cho Công ty TNHHMTV Tuấn Hải; phía bên kia có HTX SX & TM Sông Bồ. Lẫn lộn trong đó cũng có nhiều thuyền của các nơi khác đến khai thác. Chính quyền địa phương thực sự gặp rất nhiều khó khăn trong việc quản lý, ngăn chặn. Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Ty, chủ tịch UBND TX.Hương Trà chia sẻ khó khăn với chúng tôi: “Với lực lượng mỏng, chính quyền cũng thấy đây là vấn nạn khó giải quyết dứt điểm. Hơn nữa các đối tượng khai thác cát sỏi trái phép rất manh động, nhiều trường hợp chống trả khi có đoàn kiểm tra tiếp cận”.

Không chỉ làm xói lở lòng sông, sạt bờ, thay đổi dòng chảy mà các bãi tập kết cát, sỏi ở đầu nguồn sông Bồ còn phá nát các tuyến đường giao thông nông thôn. Chị Thuỳ là người kiên trì đi kêu cứu các cấp nhận thấy rõ những hệ luỵ này. Chị dẫn chúng tôi qua các con đường liên thôn, liên phường , những con đường gập ghềnh ổ trâu, ổ voi rồi nói : Xe chở cát, sỏi từ bãi tập kết đầu sông vận chuyển đi khắp nơi  chạy thường xuyên qua các con đường này làm sao không hư hỏng được. Đây là những tuyến đường mới thi công xong trong 2-3 năm nay theo dự án đường lâm sinh và hệ thống đường giao thông nông thôn.

Theo số liệu của Thanh tra Sở Tài nguyên & Môi trường TT-Huế, từ đầu năm 2016 đến nay mới ban hành 29 quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong khai thác trái phép cát, sỏi với tổng số tiền phạt 124 triệu đồng . Với thực trạng vi phạm phổ biến trên các dòng sông, diễn ra với thời gian dài, chừng đó quyết định xử phạt xem chừng chưa đủ sức nhằm ngăn chặn tệ khai thác có tính huỷ hoại môi trường ở các dòng sông. Tình trạng khai thác cát, sỏi bừa bãi trên các dòng sông ở Thừa Thiên Huế được công luận nhiều lần lên tiếng báo động. Hằng trăm thuyên, đò chuyên khai thác cát trái phép trên các sông Truồi, sông Hương, sông Ô Lâu và gần đây nạn khai thác cát trái phép trên sông Bồ thuộc thị xã Hương Trà và huyện Phong Điền đang là điểm nóng gây bất bình trong nhân dân.

Tại nhiều cuộc họp chuyên đề về vấn nạn này, đại diện các địa phương nêu ý kiến cần có sự phối hợp giữa các địa bàn thường xuyên xảy ra tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép lập kế hoạch phối hợp liên ngành gồm công an các huyện, thị, thanh tra Sở TNMT, cảnh sát giao thông đường thuỷ, chính quyền phường, xã liên quan thường xuyên thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm minh, kiên quyết mới mong ngăn chặn được vấn nạn này. Tiếc là mọi ý kiến hợp lý hợp tình đều đang nằm trong các cuộc họp và thực trạng khai thác trái phép vẫn như cũ .

Trước những bức xúc của người dân, gần đây,Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Phan Ngọc Thọ khẳng định: Phải xử lý dứt điểm tình trạng khai thác cát, sỏi trái phép từ nay đến cuối năm 2016. Các cơ quan chức năng liên quan phải phối hợp trực tiếp với các địa phương,có kế hoạch cụ thể tuần tra, xử lý các trường hợp vi phạm. Đối với các đối tượng vi phạm có hành vi chống đối sẽ đề nghị khởi tố theo pháp luật, đưa vào danh sách theo dõi tại các địa phương để răn đe. Khai thác cát, sỏi phải bảo đảm cảnh quan môi trường, giao thông... Nếu các doanh nghiệp, HTX đã được cấp phép mà phát hiện sai phạm thì sẽ thu hồi giấy phép, không bao che, không xuê xoa né tránh.

Mặc dù công luận nhiều lần lên tiếng, nhân dân phản ứng gay gắt, chính quyền tỉnh đã có nhiều cuộc họp bàn giải pháp quản lý, chấn chỉnh hoạt động khai thác thế nhưng tình trạng khai thác cát sỏi có phép và không phép cứ bình thản diễn ra trên các dòng sông. Doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực này ngày càng phát sinh. Mới đây nhất, bà con xã Dương Hoà, TX Hương Thuỷ phản ứng về việc UBND tỉnh cấp phép cho doanh nghiệp cổ phần thương mại và dịch vụ Hồng Phát khai thác cát sỏi tại mốc M1 tại thôn Buông Tằm và thôn Hộ. Người dân phản ứng vì cho rằng hoạt động khai thác chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống, môi trường và nhiều quyền lợi khác của người dân trong vùng. Theo người dân ở đây cho biết, trước đây UBND tỉnh đã cấp mỏ khai thác cho doanh nghiệp Tuyết Liêm và doanh nghiệp Phú Vĩnh khai thác tại địa phận thôn Hộ xã Dương Hoà và thôn Tân Ba xã Thuỷ Bằng (TX Hương Thuỷ). Các doanh nghiệp này khai thác ra ngoài phạm vi cho phép gây tình trạng sạt lở nghiêm trọng. Dù nhiều lần phản ảnh, có vài lần xử lý nhưng doanh nghiệp tiếp tục vi phạm. Hiện nay chiều dài sạt lở trên địa bàn hai thôn nêu trên kéo dài trên 1000m ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống của người dân. Lãnh đạo các xã và thị xã Hương Thuỷ cho rằng việc xử lý hoạt động khai thác với các vi phạm liên quan chưa thật sự hiệu quả. Tình trạng khi không có lực lượng tuần tra, doanh nghiệp và người khai thác vẫn vi phạm, lấn ra các địa điểm không được phép khai thác. Nhiều cán bộ có trách nhiệm cho rằng đã đến lúc cần xem lại quy trình cấp mỏ khai thác. Theo họ, ngoài cơ quan chuyên môn trực tiếp khảo sát, tham mưu cấp mỏ cần có sự tham gia, đánh giá, theo dõi của người dân sở tại tạo sự đồng thuận và tránh tiêu cực trong quá trình cấp phép khai thác cát sỏi trên các dòng sông .

Đối với các doanh nghiệp có những vi phạm trong khai thác theo quy định của gấy phép cần có biện pháp mạnh là xử phạt thật nặng, thu hồi giấy phép mới mong giải quyết vấn nạn khai thác bừa bãi, bất chấp pháp luật như hiện nay. Điều này đã được Phó Chủ tịch Thường trực tỉnh TT-Huế, ông Phan Ngọc Thọ nêu ra trong cuộc họp bàn về giải pháp chấn chỉnh nạn “cát tặc”. Thế nhưng trong thực tế không được thực thi nghiêm túc . Thực tế đó làm cho người dân mất niềm tin và có quyền nghi ngờ rằng có tiêu cực và bảo kê trong cấp phép khai thác và xử lý vi phạm.

MINH ĐỨC – CHIẾN HỮU – ĐĂNG HẬU
Theo TCĐNA

Mời quý độc giả gửi ý kiến bình luận, phản hồi về vấn đề này.
Bài viết đóng góp, cộng tác cho Seatimes vui lòng gửi về địa chỉ
Email: toasoanseatime@gmail.com | Hotline: 0901 777 207

Liên kết hữu ích