Doanh nghiệp Việt cần “bỏ trứng vào nhiều giỏ”

Tin liên quan

DN Việt Nam cần biết mình ở vị trí nào trong "mâm cỗ" Asean!

Trả lời PV Seatimes TS Nguyễn Đức Thành, Chuyên gia kinh tế, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) Đại học Quốc Gia Hà Nội đã có những chia sẻ về thuận lợi cũng như khó khăn của các DN Việt khi tham gia thị trường ASEAN. 

Ông đánh giá như thế nào về vai trò của xúc tiến thương mại đối với phát triển thị trường?

Hiện tại, Việt Nam đã hội nhập ASEAN, WTO và đang tiến tới tham gia Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), sau nữa là kí kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP). Đây là cơ hội lớn cho các DN Việt Nam phát triển và mở rộng thị trường. Tuy nhiên, để thành công khi “chơi một cuộc chơi toàn cầu lớn” và thực sự trở thành một phần của Asean và thế giới, các DN trong nước cần hiểu rõ những lợi ích sẽ nhận được như giảm thuế, gỡ bỏ hàng rào thuế quan... khi Việt Nam tham gia các tổ chức thương mại thế giới. Đồng thời, DN phải nhận thức được những thách thức, nguy cơ khi thị trường trở nên cạnh tranh hơn. Xúc tiến thị trường là quá trình tìm hiểu thị hiếu tiêu dùng, khả năng cạnh tranh và cung ứng. Đây là điều mà các DN Việt Nam cần làm ở các thị trường Asean.

Tại sao DN Việt Nam chưa quan tâm nhiều đến thị trường ASEAN?

Thị trường ASEAN có ưu điểm là khoảng cách địa lý khá gần với nước ta. Tuy nhiên, ASEAN dù có thị trường với 600 triệu dân, nghe thì lớn nhưng thực tế GDP lại không cao, thua xa so với các cường quốc như Nhật Bản, Mỹ, EU và Trung Quốc. Trong khi đó, EU và Mỹ là hai thị trường nhập siêu lớn nhất của Việt Nam nên cũng l dễ hiểu khi các DN Việt tập trung vào “miếng bánh ngon” nhất mà bỏ qua cái ít hấp dẫn hơn. 

Việt Nam luôn nhập siêu từ các nước ASEAN, cụ thể, năm 2013, Việt Nam đã nhập siệu 2,8 tỷ USD từ thị trường này (số liệu từ Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương), theo ông vì đâu?

Theo nghiên cứu của chúng tôi, trong vài năm trở lại đây, tỷ giá danh nghĩa của đồng Việt Nam tăng lên nhưng tỷ giá thực tế lại giảm đi, điều này có nghĩa là tiền đồng của Việt Nam đang ngày càng mạnh. Điều này gây ra một nguy cơ rất lớn đối với thị trường xuất khẩu của Việt Nam, bởi hàng sản xuất từ Việt Nam sẽ càng ngày càng đắt lên, trong khi đó giá nhập khẩu các nguồn nguyên liệu từ các thị trường khác, trong đó có ASEAN lại rẻ đi. Tuy nhiên, đây vẫn là một thực tế và Việt Nam vẫn nhập siêu từ các nước cùng khối bởi nguyên liệu nhập có giá rẻ hơn so với sản xuất trong nước. 

Lợi thế so sánh của DN Việt Nam đối với các nước ASEAN là gì? các DN cần phải làm gì để khai thác thế mạnh ấy?

Hiện tại, với tỷ giá đồng Việt Nam mạnh lên như thế, có nghĩa là giá rẻ không còn là yếu tố lợi thế nhất của Việt Nam nữa, đặc biệt khi so sánh với Myanmar hay Lào. Tuy nhiên, DN Việt Nam có một lợi thế về địa lý khá quan trọng trong khối ASEAN khi là cầu nối giữa 3 nước Đông Bắc Á gồm Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và các nước ASEAN. Không phải ngẫu nhiên mà Việt Nam được chọn trong khối ASEAN (cùng Singapore và Brunei) để ký Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) với Mỹ và Nhật Bản. 

Nhưng để có thể tận dụng được tối đa lợi thế này, DN Việt Nam phải có những hướng đi đúng đắn để có thể hòa nhập sâu vào Asean. Khi tiến trình hội nhập diễn ra, những rào cản về thuế suất, đầu tư, thương mại, con người sẽ bị gỡ bỏ, việc phân hóa ngành lao động sản xuất sẽ diễn ra nhanh chóng. Và DN Việt phải định hướng được trong “mâm cỗ” chung này, mình sẽ có vị trí ở đâu?!  Trung tâm nông nghiệp, trung tâm năng lượng, trung tài chính, trung tâm công nghiệp, giải trí, nghệ thuật hay là gì của ASEAN? Theo tôi, với đặc tính là hội nhập sau, chúng ta tham gia cuộc chơi muộn hơn các nước khác thì phải tìm hướng đi mới, lựa chọn những đối tác DN có sản phẩm mới mang tính dẫn dắt xu hướng, ví dụ như Samsung đầu tư xây hệ thống nhà máy sản xuất smartphone ở Việt Nam – sản phẩm chưa từng có trong khoảng 10 năm trước. Khi đó chúng ta mới có thể thu được lợi ích trong cuộc chơi này. 

Theo ông, đâu là điểm yếu nhất trong cạnh tranh của DN Việt Nam đối với DN các nước ASEAN?

Có nhiều yếu tố làm suy giảm khả năng cạnh tranh của DN Việt Nam như kinh tế vĩ mô bất ổn, môi trường kinh doanh không được cải thiện sau nhiều năm, hiệu quả sử dụng nguồn vốn thấp, lĩnh vực đầu tư tư nhân yếu trong khi đó, tiết giảm đầu tư công lâu dài sẽ khiến Việt Nam gặp ách tắc về năng suất lao động trong tương lai khi hạ tầng y tế, trường học không được cải thiện... Tuy nhiên, điểm cốt lõi vẫn là DN Việt Nam tự thân có năng lực cạnh tranh khá thấp. Mặc dù các cơ quan Chính phủ theo đã rất nỗ lực mở ra cơ hội mới cho các DN khi ký kết nhiều hiệp định thương mại, nhưng khi không có năng lực thực sự, càng mở cửa thì DN Việt Nam càng chịu thiệt. Trong khi đó, các doanh nghiệp ASEAN mà tôi có điều kiện tiếp xúc, như doanh nghiệp Malaysia, họ có cái nhìn rất xa về tài chính, về hoạch định sản phẩm, dây chuyền sản xuất cho tương lai. Chưa nói đến những nước rất mạnh như Singapore. Do đó, nếu muốn cạnh tranh bình đẳng và tận dụng được những ưu đãi thuế quan trước các doanh nghiệp ASEAN khác, doanh nghiệp Việt Nam cần phải có sự nỗ lực rất nhiều để cải tổ. 

Nhưng như đã nói ở trên, DN Việt Nam không nên bỏ qua thị trường ASEAN. Tuy có quy mô nhỏ nhưng đây lại là thị trường bền vững và còn nhiều tiềm năng phát triển khi thị hiếu tiêu dùng khá tương đồng với người Việt Nam. Cam kết gia nhập AEC, các loại hàng hóa sẽ tuân theo tiêu chuẩn đồng nhất và phù hợp với mặt bằng chung của ASEAN, khi đó Việt Nam sẽ hạn chế được những rủi ro thương mại hay liên quan đến chính sách như các vụ kiện chống bán phá giá. 

Xin cảm ơn ông!

Video liên quan: Nợ xấu ở Việt Nam vấn đề cần được giải quyết cấp bách

 

 

 

Từ khóa:

Mời quý độc giả gửi ý kiến bình luận, phản hồi về vấn đề này.
Bài viết đóng góp, cộng tác cho Seatimes vui lòng gửi về địa chỉ
Email: toasoanseatime@gmail.com | Hotline: 0901 777 207

  • Liên kết hữu ích